Tiyatro Nedir?

22.02.2020
111
A+
A-
Tiyatro Nedir?

Tiyatro Nedir?

Tiyatro, bir metne dayalı ya da metinden bağımsız olarak anlatılmak istenen olayın, belirli bir yerde seyirciler önünde, oyuncular tarafından canlandırılmasına dayanan bir sahne sanatıdır. Tiyatro metni, “göstermeye dayalı metin türü” içinde konumlandırılmaktadır. Bu metinler, sahnelenmek için yazıldığından konuşmaya ve harekete dayalı ögelere bolca yer verilir.

Tiyatronun sahnelenmeden önceki yazılı hâline “senaryo” denir. Bazı tiyatro eserleri senaryoya bağlı iken bazıları yazılı bir metne bağlı değildir ve “doğaçlama” olarak canlandırılırlar. Her iki durumda da tiyatro sahnelemeye dayalı bir sanat olduğu için seyirci ile anında etkileşime geçebilmektedir. Bu etkisinden dolayı da tiyatro çoğu zaman bir okul olarak görülmüş ve “halkı eğitme işlevi” bakımından en etkili sanat dalı ilan edilmiştir.

Tiyatro sanatının çıkış noktasına baktığımızda, ilk olarak dinî ve büyüsel ritüellerden ortaya çıktığını görürüz. Ayrıca da insanın doğa ile olan ilişkisini kendi bedensel hareketleriyle simgeleştirerek canlandırma çabası da tiyatronun çıkış noktalarındandır. Tiyatronun geçmişi, Eski Sümer ve Mısır uygarlıkları ve özellikle Eski Yunan uygarlıklarına dayanır. Şaman inanç sisteminin de tiyatronun doğuşunda büyük etkisi vardır. Zaman içinde tiyatro, tüm bu çıkış noktalarından sıyrılarak başlı başına bir sanat dalı olmayı başarmıştır.

Tiyatronun Özellikleri Nelerdir?

  • Tiyatro, Türk dilinde “temaşa sanatı”, Fransızcada “piyes” diye adlandırılmaktadır.
  • Tiyatro sanatı, sahnelemeye dayalı; tiyatro metni ise göstermeye dayalı metin türü içinde yer alır.
  • Olay, durum, diyalog ve müzikal unsurlar tiyatroda oyuncular tarafından bedensel hareketler, jest ve mimiklerle izleyiciye aktarılır.
  • Tiyatro metnine, senaryo denir. Bazı oyunlar senaryoya bağlı değildir. Doğaçlama bir şekilde aktarılır.
  • Roman ve öykü türündeki “mekân”ın karşılığı tiyatroda “sahne”dir. Ayrıca oyundaki karakterin kişilik özellikleri kostümlerle aktarılmaya çalışılır.
  • Tiyatro serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur.
  • Tiyatroyu oluşturan unsurlar; senaryo, olay (dramatik örgü), kişi (oyuncu), zaman, mekân (sahne), dekor, ışık, kostüm ve seyircidir.

Tiyatro Türleri Nelerdir?

Tiyatro türleri, konularına göre 3’e ayrılmaktadır:

  1. Tragedya (Trajedi)
  2. Komedya (Komedi)
  3. Dram

Türk Edebiyatı’nda ise Modern Tiyatro ve Geleneksel Türk Tiyatrosu şeklinde iki koldan ilerlemiştir. Modern Tiyatro, Tanzimat Dönemi’nde Batı’dan bize geçmiştir. Cumhuriyet dönemiyle de çeşitlenerek ve güçlenerek devam etmiştir. Geleneksel Türk Tiyatrosunun kökleri ise çok eskiye dayanır. Geleneksel Tiyatroyu 4 başlık altında inceleyebiliriz:

  • Gölge Oyunu (Karagöz ile Hacivat)
  • Orta Oyunu (Kavuklu ile Pişekâr)
  • Meddah
  • Köy Seyirlik Oyunu

Bazı Tiyatro Terimleri:

Opera: Opera, müzikal tiyatrolardır. Dram ve trajedi türünün bestelenmiş hâlidir.

Operet: Eğlenceli, bestesiz konuşmalardan oluşan sahne eseridir.

Bale: Günümüzde tiyatrodan tamamen ayrılmış gibi görülse de geçmişte tiyatronun bir türüydü. Sadece bedensel figürler barındırmaktadır ve sözsüzdür.

Pandomim: Konuşmadan sadece jest ve mimiklere dayalı olarak yapılan oyundur.

Skeç: Güldürü, şaka içeren kısa oyunlardır.

Melodram: Çok fazla hüzün unsuru barındıran müzikli tiyatrodur.

Revü: Gündelik olaylara alaycı bir bakışla bakan, çeşitli dans ve oyunlardan oluşan bir sahne göstesidir.

Vodvil: Bir tür entrika, olay komedisidir. Hareketli bir konuya ve şarkılara dayalıdır.

Jest: Herhangi bir olayı açıklamak için oyuncunun el ve kollarıyla yaptığı hareketlerdir.

Mimik: Oyuncunun yüz ifadelerine verilen addır.

Aktör: Erkek oyuncuya denir.

Aktris: Kadın oyuncuya denir.

Replik: Oyuncuların sahne birbirlerine söyledikleri sözlerin her biridir.

Rejisör: Rol dağıtımı yapan oyunu düzenleyen yönetmene denilmektedir.

Tirat: Oyuncunun tek seferde söylediği uzun konuşmadır.

Suflör: Oyuncunun sahnede repliklerini unutması hâlinde ona fısıltıyla repliğini hatırlatan kişidir.

 

Oylamak ister misiniz?
[Toplam: 0 Ortalama: 0]

Eğitim Güncesi
BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 6 YORUM
  1. Kadri Can dedi ki:

    Günümüz çocuklara tiyatro nedir anlatmamız lazım gelişim için çok önemli bir unsurdur tiyatrolar..

  2. Kübraa dedi ki:

    Bence tiyatro en harika sanat dalı benim en sevdiğim sanattır

    1. Ayşegül aygün dedi ki:

      Tiyatroyu en ince ayrıntısına kAdar yazmışsınız modern tiyatronun tarihni bile sayenizde öğrendim zevkle okudum

  3. Osman kar dedi ki:

    Tiyatro, insan duygularını anlatabilen en güzel sanattır. Gençleri bu konuda teşvik etmek oldukça önemlidir

  4. Güzin dedi ki:

    Herşeyini harika anlatmışsınız tiyatroya dair aklıma hangi soru gelse cevabını buldum 🙂

  5. Çağla Kaya dedi ki:

    Moralim bozulduğunda canım sıkıldığında kendimi tiyatro salonlarında buluyorum.. insanın zihnini dinlendiren muhteşem bir sanat.